Przykładowe sytuacje
Każda sytuacja ma dwie ścieżki: co może zrobić osoba z zespołu, a co lider lub HR. Przy sygnałach kryzysu samobójczego, ataku paniki i kryzysie przy pracy zdalnej wszyscy działają tak samo.
Sytuacja 1
Spadek wyników bez wyjaśnienia
Anna, dotąd rzetelna analityczka, od miesiąca spóźnia się z raportami i milczy na spotkaniach. Co możesz zrobić?
- Osoba z zespołu: zaproponuj kawę i zapytaj: „Wydajesz się ostatnio zmęczona. Wszystko w porządku?”. Jeśli to możliwe i nieobciążające dla Ciebie, możesz zaproponować pomoc przy problematycznym zadaniu.
- Lider lub HR: umów się na rozmowę 1:1, ale nie zaczynaj od wyników. Jeśli Anna mówi o sprawach prywatnych, nie dopytuj o szczegóły. Zapytaj, czego potrzebuje w pracy (przesunięcia terminu, elastycznych godzin). Rozmowę o celach przełóż, ale umów konkretny termin powrotu do niej i powiedz o nim wprost.
Sytuacja 2
Płacz po trudnym spotkaniu
Po ostrej wymianie zdań z klientem Paweł wychodzi z sali i płacze w kuchni. Co możesz zrobić?
- Osoba z zespołu: podejdź i zapytaj: „Czy mogę Ci potowarzyszyć, czy wolisz chwilę dla siebie?”. Uszanuj odpowiedź. Zaproponuj wodę, spokojne miejsce, wyjście na powietrze.
- Lider lub HR: daj Pawłowi czas, zdejmij z niego na dziś kontakt z tym klientem. Wróć do rozmowy jeszcze tego samego dnia - bez oceniania ani klienta, ani Pawła.
Sytuacja 3
Żałoba
Marta wraca do pracy tydzień po śmierci mamy. Co możesz zrobić?
- Osoba z zespołu: powiedz po prostu: „Bardzo mi przykro”. Unikanie tematu boli bardziej niż nieidealne słowa. Nie naciskaj na rozmowę - bądź obok.
- Lider lub HR: ustalcie, co Marta chce przekazać zespołowi i czy potrzebuje zmiany zakresu zadań. Wskaż wsparcie: konsultacje w firmie, jeśli są, lub 800 108 108 - linia wsparcia po stracie bliskich.
Sytuacja 4
Hejt lub upokarzanie w zespole
Na czacie zespołu krążą złośliwe memy o jednej osobie. „To tylko żarty”. Co możesz zrobić?
- Osoba z zespołu: nie lajkuj i nie dokładaj komentarzy. Napisz na czacie: „To już nie jest śmieszne” albo prywatnie do osoby wyśmiewanej: „Widzę, co się dzieje. Jestem po Twojej stronie”. Zrób zrzut ekranu i zgłoś.
- Lider lub HR: zareaguj od razu: „Nie żartujemy w ten sposób”. Porozmawiaj osobno z osobą pokrzywdzoną i osobno z osobami, które publikowały treści. Uruchom procedurę przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji - od 5 listopada 2026 r. przeciwdziałanie im to obowiązek każdego pracodawcy.
Sytuacja 5
Sygnały kryzysu samobójczego
Ktoś pisze na czacie: „Niedługo nie będziecie musieli się mną przejmować”. Co możesz zrobić?
- Wszyscy: potraktuj to poważnie i odezwij się od razu. Zapytaj wprost: „Czy myślisz o odebraniu sobie życia?”. Pytanie nie zwiększa ryzyka. Nie zostawiaj osoby samej. Gdy jest bezpośrednie zagrożenie - dzwoń 112. Gdy osoba jest bezpieczna - pomóż jej połączyć się z 800 70 2222 lub 116 123. Nie obiecuj tajemnicy. Osoba z zespołu informuje też lidera lub HR. Jeśli pracujecie zdalnie - zobacz sytuację 15.
Sytuacja 6
Przemoc domowa
Współpracowniczka ma siniaki i boi się odbierać telefony od partnera. Co możesz zrobić?
- Osoba z zespołu: porozmawiaj w cztery oczy: „Martwię się o Ciebie. Czy jesteś bezpieczna?”. Nie naciskaj i nie oceniaj. Podaj kontakt do „Niebieskiej Linii”: 800 120 002.
- Lider lub HR: zaproponuj elastyczne godziny, pracę z biura, zmianę numeru służbowego. Zadbaj o poufność. Gdy jest bezpośrednie zagrożenie, dzwoń na 112.
Sytuacja 7
Publiczne upokarzanie przez przełożonego
Na spotkaniu kierownik krzyczy na Piotra przy całym zespole i wyśmiewa jego pracę. Co możesz zrobić?
- Osoba z zespołu: nie przyłączaj się do śmiechu. Możesz rozbroić sytuację neutralnym pytaniem: „Może omówmy to po spotkaniu?”. Po wszystkim napisz do Piotra: „To nie było w porządku. Jak się czujesz?”. Zanotuj datę i przebieg - jeśli się powtarza, może być mobbingiem. Jednorazowe upokorzenie nie jest mobbingiem w rozumieniu prawa, ale nadal może naruszać dobra osobiste i wymaga reakcji.
- Lider lub HR: porozmawiaj z kierownikiem w cztery oczy - nazwij zachowanie, nie osobę. Sprawdź, czy to pojedyncze zdarzenie, czy wzorzec. Przy powtarzających się sytuacjach uruchom procedurę przeciwdziałania mobbingowi. Publiczne upokarzanie i ośmieszanie to przejawy mobbingu wymienione w Kodeksie pracy, gdy mają postać uporczywego nękania.
Sytuacja 8
Niechciane zachowania o charakterze seksualnym
Koleżanka mówi, że współpracownik komentuje jej wygląd, dotyka ją „przypadkiem” i pisze prywatne wiadomości, choć prosiła, by przestał. Co możesz zrobić?
- Osoba z zespołu: uwierz i nie bagatelizuj („Pewnie nie miał nic złego na myśli”). Zapytaj, czego potrzebuje. Gdy jesteś świadkiem - przerwij sytuację, np. zawołaj koleżankę do siebie. Zaproponuj, że pójdziesz z nią do HR.
- Lider lub HR: potraktuj zgłoszenie poważnie i poufnie. Zadbaj, by osoba zgłaszająca nie musiała pracować blisko osoby, której zachowanie zgłasza. Prowadź wyjaśnienia zgodnie z procedurą i chroń przed odwetem. Molestowanie, także seksualne, to w Kodeksie pracy forma dyskryminacji (art. 18³a) - pracodawca ma obowiązek mu przeciwdziałać, a osoba pokrzywdzona może dochodzić odszkodowania.
Sytuacja 9
Komentarze dyskryminujące
Przy obiedzie padają „żarty” o pochodzeniu, wieku lub orientacji jednej z osób. Wszyscy się śmieją, ona milczy. Co możesz zrobić?
- Osoba z zespołu: wystarczy krótko: „To nie jest śmieszne”. Albo zmień temat i porozmawiaj z tą osobą później. Milczenie grupy odbierane jest jako zgoda.
- Lider lub HR: reaguj także na „drobne” komentarze - to one budują klimat zespołu. Jasno komunikuj zasady i konsekwencje.
Sytuacja 10
Agresywny klient
Klient podnosi głos na kolegę przy recepcji, grozi i wyzywa. Co możesz zrobić?
- Osoba z zespołu: nie zostawiaj kolegi samego - podejdź, stań obok, zaproponuj: „Przejmę tę sprawę”. Gdy jest zagrożenie - wezwij ochronę lub zadzwoń na 112. Po wszystkim zapytaj, jak się czuje.
- Lider lub HR: zapewnij procedurę na takie sytuacje (kto przejmuje rozmowę, kiedy wzywać ochronę). Po zdarzeniu daj pracownikowi przerwę i porozmawiaj z nim.
Sytuacja 11
Wykluczanie z zespołu
Nowa osoba w zespole od tygodni je lunch sama, nie jest zapraszana na spotkania ani do grupowego czatu. Co możesz zrobić?
- Osoba z zespołu: zaproś ją na lunch, dodaj do czatu, przedstaw innym. To najprostsza forma reagowania.
- Lider lub HR: zadbaj o onboarding z „opiekunem”, sprawdź, czy osoba dostaje informacje potrzebne do pracy. Izolowanie pracownika, eliminowanie go z zespołu i utrudnianie dostępu do informacji to przejawy mobbingu wymienione w Kodeksie pracy, gdy są uporczywe.
Sytuacja 12
Atak paniki
W trakcie prezentacji koleżanka nagle blednie, szybko oddycha, mówi, że nie może złapać tchu. Co możesz zrobić?
- Wszyscy: wyprowadź ją w spokojne miejsce, mów spokojnie i krótko: „Jestem z Tobą. Oddychaj razem ze mną - wdech, wydech”. Nie mów „Uspokój się”. Jeśli objawy się nasilają, pojawia się ból w klatce piersiowej lub to pierwszy taki epizod - dzwoń na 112. Nie da się odróżnić ataku paniki od problemu z sercem bez lekarza.
Sytuacja 13
Wypalenie zawodowe
Marek od miesięcy pracuje po godzinach, ostatnio mówi: „Nic już mnie nie cieszy, jestem tylko zmęczony”. Co możesz zrobić?
- Osoba z zespołu: wysłuchaj bez rad typu „Weź urlop i będzie dobrze”. Zachęć, by porozmawiał z liderem o obciążeniu, i do kontaktu ze specjalistą.
- Lider lub HR: przejrzyjcie razem zakres zadań i priorytety. Wypalenie to często sygnał problemu z organizacją pracy, nie tylko z osobą.
Sytuacja 14
Alkohol lub inne używki
Współpracownik coraz częściej przychodzi z zapachem alkoholu, jest rozkojarzony. Co możesz zrobić?
- Osoba z zespołu: porozmawiaj w cztery oczy, bez osądzania: „Martwię się o Ciebie”. Gdy jego stan zagraża bezpieczeństwu (np. prowadzi samochód, obsługuje maszyny) - od razu powiadom przełożonego.
- Lider lub HR: przy uzasadnionym podejrzeniu, że pracownik jest pod wpływem alkoholu, masz obowiązek nie dopuścić go do pracy i podać mu przyczynę. Badanie może przeprowadzić policja - na żądanie pracodawcy lub pracownika. Wyrywkowa kontrola trzeźwości jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy firma wprowadziła ją w regulaminie pracy, układzie zbiorowym lub obwieszczeniu i uprzedziła pracowników co najmniej 2 tygodnie wcześniej (art. 22¹c Kodeksu pracy). Nie oceniaj „na oko” i nie badaj nikogo przy innych. W rozmowie mów o zachowaniu w pracy, nie o diagnozie. Wskaż telefon zaufania w sprawach uzależnień - 800 199 990.
Sytuacja 15
Kryzys przy pracy zdalnej
Kasia pracuje zdalnie z innego miasta. W prywatnej wiadomości pisze: „Nie mam już siły. Nie wiem, po co to wszystko”, a potem przestaje odpowiadać. Co możesz zrobić?
- Wszyscy: zadzwoń, zamiast pisać - głos mówi więcej niż czat. Zapytaj wprost: „Czy myślisz o odebraniu sobie życia?”. Ustal, gdzie jest: „Gdzie teraz jesteś? Czy ktoś jest obok Ciebie?”. W trakcie wezwania na 112 możesz wezwać pomoc do osoby w innym mieście, ale dyspozytor potrzebuje adresu. Gdy jest bezpośrednie zagrożenie - zostań z nią na linii, a z drugiego telefonu (albo prosząc kogoś obok) dzwoń na 112. Jeśli nie odbiera, a wcześniej pisała o śmierci - nie czekaj. Od razu powiadom lidera lub HR, którzy mają jej adres i kontakt do osoby bliskiej.
- Lider lub HR: zawczasu poproś pracowników o dobrowolne podanie kontaktu do osoby bliskiej na wypadek nagłej sytuacji i ustal, kto w firmie ma do niego dostęp. W kryzysie to Ty dzwonisz do tej osoby lub na 112 i podajesz adres - nie przekazuj danych pracownika dalej. Po kryzysie umów regularny kontakt wideo 1:1.