
Poradnik dla świadka
Jak być przy kimś w kryzysie: zauważyć, wysłuchać i połączyć z pomocą.
Fake newsy, klonowany głos, fałszywi eksperci
Poradnik dla uczniów, nauczycieli i rodziców. Skąd biorą się fake newsy, dlaczego im wierzymy i jak rozpoznać deepfake.
Na podstawie wystąpień ekspertek NASK i Uniwersytetu Civitas
Aktualizacja: październik 2026 r. · 8 min czytania

Fake news to celowo sfabrykowana wiadomość, która udaje prawdziwego newsa. Ma wywołać emocje i konkretną reakcję, często komuś przynosi też zysk.
To nie jest nowe zjawisko. Sensacyjne nagłówki działały już w prasie lat 20. XX wieku. Nowe jest tempo: w mediach społecznościowych fałszywe doniesienia rozchodzą się szybciej niż prawda. Dziś dochodzi do tego klonowany głos i fałszywi eksperci wygenerowani przez sztuczną inteligencję.
W dłuższej perspektywie dezinformacja prowadzi do znieczulicy społecznej, czyli stopniowej utraty wrażliwości na cierpienie i potrzeby innych. Dlatego najważniejsza zasada brzmi: sprawdź, zanim ocenisz albo udostępnisz.
Czytaj online w przeglądarce albo pobierz PDF, żeby wrócić do niego później lub go wydrukować.
Zanim klikniesz „udostępnij”
Zaznacz każde pytanie, na które znasz odpowiedź. Jeśli któreś zostaje puste, lepiej poczekać z udostępnieniem.
Poradnik opracowała Fundacja STOP Znieczulicy na podstawie wystąpień ekspertek NASK i Uniwersytetu Civitas z 16 września 2026 r.
Zwróć uwagę na nienaturalne pauzy, płaski ton i presję czasu. Najpewniejszy sposób: rozłącz się i oddzwoń na numer, który znasz. Więcej w rozdziale „Deepfake i klonowanie głosu”.
Na zglos-dezinformacje.nask.pl oraz w serwisie, w którym ją widzisz.
Bez ośmieszania. Zadawaj pytania zamiast wygłaszać wykład i pokaż, jak samodzielnie sprawdzić źródło.
Rozmawiaj o tym, kogo obserwują, i sprawdzajcie razem, czy dana osoba istnieje poza jednym profilem. Więcej w rozdziale o AI influencerach.
Wszystkie poniższe numery są bezpłatne. Jeśli czytasz tę stronę na telefonie, kliknij numer, żeby od razu zadzwonić.
Prowadzimy szkolenia dla firm i warsztaty dla szkół w ramach programu Widzę · Czuję · Reaguję.

Jak być przy kimś w kryzysie: zauważyć, wysłuchać i połączyć z pomocą.

Jak rozpoznać kryzys u współpracownika, jak rozmawiać i co mówią nowe przepisy o mobbingu.